ભારતના આર્થિક સર્વેમાંથી 4 આશ્ચર્યજનક સત્યો જે તમારે જાણવા જ જોઈએ

સરકારી અહેવાલો, જેમ કે આર્થિક સર્વે, ઘણીવાર જટિલ અને આંકડાઓથી ભરપૂર લાગે છે. પરંતુ જો તમે ચાર્ટ્સ અને નંબરોની પાછળ જુઓ, તો 2025-26નો સર્વે ભારતના આર્થિક પરિવર્તનની કેટલીક આશ્ચર્યજનક અને શક્તિશાળી વાર્તાઓ રજૂ કરે છે. આ લેખમાં, અમે સૌથી પ્રભાવશાળી તારણો રજૂ કરીશું જે એક એવા રાષ્ટ્રની તસવીર દોરે છે જે સ્પષ્ટ વ્યૂહરચના સાથે વૈશ્વિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે.

વૈશ્વિક અરાજકતા વચ્ચે, ભારત એક મજબૂત અપવાદ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે

જ્યારે વિશ્વ તીવ્ર બની રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય સંઘર્ષો, ઊર્જા અને નાણાનું શસ્ત્રીકરણ, ટેકનોલોજી પર નિકાસ નિયંત્રણો અને મુક્ત વેપાર અંગેના વધતા સંશયનો સામનો કરી રહ્યું છે, ત્યારે ભારત મજબૂત વૃદ્ધિની ગતિ જાળવી રહ્યું છે. ભારતીય અર્થતંત્ર નાણાકીય વર્ષ ૨૭ (FY27) માં 6.8% - 7.2% ના દરે વૃદ્ધિ પામશે તેવી અપેક્ષા છે.

આની સરખામણીમાં, યુકે, યુએસએ, ઇટાલી અને જર્મની જેવા દેશો માટે જીડીપીના ટકાવારી તરીકે પ્રાથમિક સંતુલન બગડી રહ્યું છે. સર્વેનું એક મુખ્ય નિવેદન આ વૈશ્વિક વાતાવરણનો સારાંશ આપે છે:

વૈશ્વિક નીતિ કાર્યક્ષમતા કે બહુપક્ષીય નિયમોને બદલે સુરક્ષા અને રાજકીય વિચારણાઓ દ્વારા વધુને વધુ આકાર પામી રહી છે.

આવા અસ્થિર વાતાવરણમાં ભારતની સ્થિરતા એક નોંધપાત્ર અને ઉલ્લેખનીય સિદ્ધિ છે.

ભારતીય બેંકોનું અદ્ભુત પુનરાગમન: દાયકાઓની સૌથી મજબૂત સ્થિતિમાં

વૈશ્વિક સ્તરે આ સ્થિરતા જાળવવા માટે મજબૂત આંતરિક પાયાની જરૂર છે, અને તેમાંથી સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે દેશની બેંકિંગ પ્રણાલી. કોઈપણ રાષ્ટ્રના આર્થિક ભવિષ્ય માટે તેની બેંકિંગ પ્રણાલીનું આરોગ્ય નિર્ણાયક છે, અને ભારતીય બેંકોએ આ ક્ષેત્રમાં અસાધારણ સુધારો કર્યો છે.

સૌથી પ્રભાવશાળી આંકડો એ છે કે અનુસૂચિત વાણિજ્યિક બેંકો (Scheduled Commercial Banks) ની અસ્કયામતોની ગુણવત્તામાં નાટકીય રીતે સુધારો થયો છે, જેમાં ગ્રોસ નોન-પર્ફોર્મિંગ એસેટ્સ (GNPA) માર્ચ 2018 માં 11.2% ની ઊંચી સપાટીથી ઘટીને સપ્ટેમ્બર 2025 સુધીમાં 2.2% ના બહુ-દાયકાના નીચા સ્તરે આવી ગઈ છે.

આ સુધારાને કારણે, માઇક્રો અને સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝ (MSEs) જેવા નિર્ણાયક ક્ષેત્રોમાં ધિરાણ વૃદ્ધિ મજબૂત બની રહી છે. આ પુનઃપ્રાપ્તિ માત્ર આંકડાકીય સુધારો નથી, પરંતુ ભારતના આર્થિક એન્જિન માટે એક નવું, મજબૂત પ્લેટફોર્મ છે જે આગામી દાયકાના વિકાસને શક્તિ આપશે.

ટેક્સની બદલાતી તસવીર: વધુ ઔપચારિકતા, વધુ સીધો કર

નાણાકીય પ્રણાલીને મજબૂત કરવાની સાથે સાથે, ભારતે તેની આવકના સ્ત્રોતોને પણ મજબૂત કર્યા છે, જે કરવેરાના માળખામાં આવેલા ક્રાંતિકારી પરિવર્તનથી સ્પષ્ટ થાય છે. કોઈ દેશ કેવી રીતે કર એકત્રિત કરે છે તે તેની અર્થવ્યવસ્થાના માળખા વિશેની વાર્તા કહે છે. ભારતમાં, આ વાર્તામાં એક મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે.

આ પરિવર્તનના બે મુખ્ય પુરાવા છે:

1. કરનો આધાર નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તરી રહ્યો છે, જેમાં ફાઇલ કરાયેલા આવકવેરા રિટર્નની સંખ્યા રોગચાળા પહેલાની સરેરાશ 6.9 કરોડથી વધીને 2024-25માં 9.2 કરોડ થઈ ગઈ છે.

2. કુલ કર આવકમાં પ્રત્યક્ષ કર (direct taxes) ના હિસ્સામાં મોટો વધારો થયો છે, જે 52% થી વધીને 59% થયો છે.

આ ફેરફાર સૂચવે છે કે અર્થતંત્ર વધુ ઔપચારિક બની રહ્યું છે અને કરની વસૂલાત ફક્ત માલ અને સેવાઓ પર આધાર રાખવાને બદલે વ્યક્તિગત અને કોર્પોરેટ આવક પર વધુ નિર્ભર બની રહી છે. પ્રત્યક્ષ કર પર વધુ નિર્ભરતા એ પરિપક્વ અને ઔપચારિક અર્થતંત્રની નિશાની છે. તે સરકાર માટે વધુ અનુમાનિત અને સ્થિર આવકનો પ્રવાહ બનાવે છે, જે વપરાશ આધારિત કર પરની નિર્ભરતા ઘટાડે છે, જે વધુ અસ્થિર હોઈ શકે છે. આ લાંબા ગાળાની આર્થિક સ્થિરતા અને પારદર્શિતા માટે એક સકારાત્મક વિકાસ છે.

નાના ધંધાની મોટી શક્તિ: 69% માઇક્રો-લોન મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોને મળી

આર્થિક માળખાના મોટા ફેરફારોની સાથે સાથે, સર્વે પાયાના સ્તરે એક શક્તિશાળી સામાજિક-આર્થિક પરિવર્તનને પણ ઉજાગર કરે છે. પ્રધાનમંત્રી મુદ્રા યોજના (PMMY) જેવા કાર્યક્રમો હેઠળ, માઇક્રો-ક્રેડિટ વિભાગનો સૌથી આશ્ચર્યજનક આંકડો એ છે કે તમામ માઇક્રોલોનના 69% મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો દ્વારા મેળવવામાં આવી હતી.

આ માત્ર એક સંખ્યા નથી, પરંતુ પાયાના સ્તરે વધતી નાણાકીય સમાવેશકતા અને મહિલા સશક્તિકરણનું એક શક્તિશાળી સૂચક છે. આ વલણની અસર સ્પષ્ટ છે: મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોને સશક્ત બનાવવી એ સ્થાનિક આર્થિક વૃદ્ધિ અને સામાજિક પ્રગતિને વેગ આપવાના સૌથી અસરકારક માર્ગો પૈકીનો એક છે.

પરિવર્તનશીલ રાષ્ટ્ર

આર્થિક સર્વે સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ભારત નોંધપાત્ર સ્થિતિસ્થાપકતા બતાવી રહ્યું છે, બેંકિંગ અને કરવેરામાં ઊંડા માળખાકીય સુધારા કરી રહ્યું છે, અને તેના નાગરિકોને, ખાસ કરીને મહિલાઓને સશક્ત બનાવી રહ્યું છે. આ અલગ-અલગ મુદ્દાઓ નથી, પરંતુ સ્પષ્ટ વ્યૂહરચના સાથે આગળ વધી રહેલા રાષ્ટ્રની એક શક્તિશાળી કથા છે.

આ બધા ફેરફારો સાથે, શું ભારત આગામી દાયકામાં વિશ્વની આર્થિક વ્યવસ્થાને નવો આકાર આપવા માટે તૈયાર છે?